HISTORIE

Saffraan kent een lange en rijke geschiedenis die alle landsgrenzen overschrijdt. Er zijn sporen van saffraan aangetroffen in muurschilderingen uit de prehistorie. De oude Grieken, Egyptenaren, Romeinen en Perzen gebruikte saffraan op grote schaal en schatte het hoog op waarde.

De prehistorie en de oudheid

Er is bewijs gevonden dat voor muurschilderingen in Irak, 50.000 jaar geleden in de Bronze tijd, saffraan pigmenten zijn gebruikt. Op het Griekse eiland Santorini zijn Minoase fresco's gevonden waarop te zien is dat er bloemen worden geoogst waarvan de stampers worden geplukt. Ook in het paleis van Knossos zijn fresco's met vergelijkbare afbeeldingen te vinden.

In de oudheid gebruikte de Grieken, Egyptenaren, Romeinen en Perzen saffraan als smaakmaker, kleurstof, aroma, geneesmiddel en lustopwekker. Cleopatra en Alexander de Grote gebruikten saffraan daarom bijvoorbeeld in hun baden. In de oudheid werd saffraan van Kreta naar Egypte geëxporteerd. Het specerij werd zo veelvuldig gebruikt dat het voor bijna alle lagen van de bevolking beschikbaar was. Medisch schreven de Egyptenaren saffraan voor in geval van maag en urineweg problemen. Het zou bloedproppen oplossen. Saffraan werd in die tijd, naast uitwendig gebruik, gedronken als thee en gegeten met rijst of granen.

Saffraan kwam ook al voor in de Griekse mythologie. Krokus was een gewone sterveling die verliefd was op de nimf Smilax. Smilax wist niet of zij zijn liefde kon accepteren. Maar hun gedrag leidde tot grote irritatie bij de andere goden. Zij besloten de sterveling in een prachtige paarse krokus bloem te veranderen, terwijl Smilax werd omgetoverd tot een Taxusboom. Op deze manier kennen we al duizenden jaren de krokus bloem bij zijn naam.

De middeleeuwen

 

Ten tijde van de pest steeg de vraag naar saffraan in Europa.  Er werd geloofd dat saffraan als medische toepassing zou helpen tegen de pest door jezelf ermee te wassen en door het te drinken. De grote vraag naar saffraan en de stijgende prijzen zorgde voor spanningen.  Een gestolen scheepslading saffraan was in de 14de eeuw vervolgens aanleiding voor de veertien weken durende Saffraan-oorlog. Basel werd uiteindelijk aangewezen als veilig productiecentrum. Niet veel later werd Basel het Europees handels -en productiecentrum. In die tijd werd er veel saffraan vervalst, zoals tegenwoordig nog steeds het geval. Dit was aanleiding voor het ontstaan van de Safranschou code, in Neuremberg, waardoor vervalsers konden worden bestraft en opgespoord. Vaak werden gedroogde Goudsbloemen gebruikt om saffraan te vervalsen.

Vanaf de 14de eeuw werd saffraan ook geïntroduceerd in Engeland waar Essex het centrum van de saffraan teelt werd. De Europeanen introduceerde daarop volgend saffraan in Amerika in het oostelijk gedeelte van Pennsylvania. Vandaar werd saffraan geïntroduceerd in de Spaanse koloniën in het Caribisch gebied. Door de verschillende oorlogen kwam deze handel stil te liggen. De prijs van saffraan was in die tijd gelijk aan die van goud.

Etymologie

Saffraan komt van het Latijnse woord 'Safranum'. Dat oorspronkelijk van het Perzische woord za'feran komt. Dit woord zou weer ontleend zijn aan het Arabisch waarin asfar 'geel' betekent. Andere historici beweren dat het van het Perzische woord zarparan komt wat 'gele bladeren' betekent. In het Italiaans heet saffraan 'Zafferano', in het Portugees 'Açafrão', in het Spaans 'Azafrán' en in het Frans 'Safran'.

Symboliek

Saffraan is een specerij dat al eeuwen wordt verhandeld. Vanwege de hoge prijs die altijd aan saffraan wordt gekoppeld staat saffraan vaak symbool voor luxe en rijkdom. In het verleden konden meestal alleen de rijksten over dit specerij beschikken. Gewaden werden met saffraan gewassen, paleizen werden er mee geparfumeerd, voedsel werd er mee op smaak gebracht, het werd gebruikt als medicijn en het werd aan de goden geofferd.

In Bhutan staat de saffraankleurstof symbool voor de zijde sjaal van de koning en de opperpriester. Bij wet mogen alleen beide mannen deze kleur sjaal dragen.

 

Saffraan werd ook gebruikt voor het kleuren van de monnikspij van Boeddhistische en Hindoeïstische monniken. Hierdoor staat in deze culturen de gele saffraankleur symbool voor nederigheid en onderwerping. Hiernaar is ook de Saffraan Revolutie vernoemd die in 2007 plaatsvonden in Myanmar als gevolg van militaire dictatoriale onderdrukking. De monniken die in opstand kwamen droegen saffraan kleurige pijen.